O Muzeum

Muzeum Katyńskie jest instytucją kultury o charakterze martyrologicznym, a także placówką badawczą dokumentującą zbrodnię katyńską. Zbrodnię popełnioną na prawie 22 tysiącach jeńców i więźniach politycznych przetrzymywanych od jesieni 1939 do wiosny 1940 roku w sowieckich obozach specjalnych i więzieniach, zamordowanych w kwietniu i maju 1940 roku.
Jako instytucja publiczna służy całemu społeczeństwu świadcząc, że pamięć o zbrodni trwa. Mówi o przeszłości i kształtuje świadomość przyszłych pokoleń.
To upamiętnienie zbrodni na polskich obywatelach jest wypełnieniem woli środowisk katyńskich. Bowiem to Rodziny Katyńskie, gromadząc w swych domach pamiątki-relikwie po zamordowanych bliskich, widziały potrzebę ich eksponowania. Przez dziesiątki lat, nie bacząc na różnorodne szykany, czyniły to w „podziemiu”, głównie w domach. Dopiero po przełomie w 1989 roku mogły otwarcie mówić o swojej tragedii i podzielić się swoją historią ze społeczeństwem. Dzięki zaangażowaniu Rodzin Katyńskich w 1993 roku powołano do życia Muzeum Katyńskie w Warszawie.
Muzeum gromadzi pamiątki związane ze zbrodnią katyńską, jej ofiarami oraz osobami zajmującymi się badaniami nad tym wydarzeniem. Najcenniejszymi zabytkami są przedmioty wydobyte ze zbiorowych mogił w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni oraz pamiątki przekazane przez bliskich ofiar. Muzeum posiada ogromny zbiór fotografii oraz archiwum społeczne, w którym zgromadzone są wspomnienia rodzin. Pamiątki i artefakty grobowe są eksponowane na wystawie stałej oraz na wystawach czasowych.

 

Wystawa stała

Wystawa znajduje się we wnętrzach jedynej zachowanej kaponiery Cytadeli Warszawskiej. Ekspozycja muzealna jest rozmieszczona na jej obu poziomach.
Górny poziom zatytułowany „Odkrywanie” ma na celu zapoznanie zwiedzających z tematem zbrodni katyńskiej oraz chronologią wydarzeń. Kolejne sale przedstawiają los Polaków w sowieckiej niewoli, odkrycie zbrodni w Katyniu oraz procesy ujawniania prawdy i prób fałszowania historii.
Dolny poziom ekspozycji „Świadectwo” przenosi zwiedzających z przestrzeni narracji historycznej do swoistego serca muzeum. W gablotach eksponowane są najważniejsze ocalałe przedmioty należące do ofiar – tysiące artefaktów grobowych z Katynia, Charkowa, Miednoje i Bykowni. Zabytki te są także ważnymi dowodami sowieckiej zbrodni o charakterze ludobójczym popełnionej na obywatelach II RP.

Architektura

Muzeum Katyńskie jest wpisane w południową część Cytadeli Warszawskiej. Fortyfikacje wzmacniają izolację tego miejsca z tkanki miasta. Muzeum powstało wspólnie z artystami, historykami, architektami krajobrazu i scenarzystami. Dzięki temu projekt jest przestrzenną opowieścią o wydarzeniach katyńskich, w której każdy uczestniczy na swój własny sposób. Granica pomiędzy cytadelą, krajobrazem, a nowymi elementami jest zatarta. Projekt momentami interweniuje w układ fortyfikacji, wykorzystuje istniejące formy i używa ich do prowadzenia zwiedzających w unikatowy sposób. Zastosowany w muzeum beton jest barwiony na kolor istniejącej cegły. Jest on jednocześnie nośnikiem pamięci, w którym odciśnięte są przedmioty należące do ofiar – orzełek, guzik, ryngraf, nieśmiertelnik.
Realizacja projektu została doceniona licznymi nagrodami. Finalista nagrody Unii Europejskiej w konkursie architektury współczesnej im. Miesa van der Rohe; Nagroda SARP 2015 za najlepszy obiekt architektoniczny wzniesiony ze środków publicznych; Grand Prix Brick Award 2017; Nagroda Główna w kategorii Renowacja/Rekonstrukcja w konkursie Brick Award 2017; Nagroda Modernizacji Roku 2015; Nagroda specjalna SPBT w Konkursie Polski Cement w Architekturze; Nagroda Prezydenta Warszawy w kategorii: Architektura użyteczności publicznej; nominacja do Nagrody Architektonicznej POLITYKI 2017.
Zespół: Jan Belina-Brzozowski, Konrad Grabowiecki, Jerzy Kalina, Krzysztof Lang, współpraca autorska: Joanna Orłowska, Marek Sobol, Emilia Sobańska, Łukasz Węcławski, Agnieszka Grzywacz, Ewelina Wysokińska, Jacek Kretkiewicz, Tomasz Pluciński, Marek Rąbek, Marcin Szulc, Barbara Trojanowska, Jolanta Fabiszewska.

Partnerzy