Pamięć nie dała się zgładzić
Wiosną 1940 roku rozpoczęła się zagłada polskiej elity. Znamienne jest to, że masowych mordów na polskiej inteligencji – elicie narodowej dokonali w tym samym czasie Niemcy, rozpoczynając tzw. Akcję A-B, jak i Sowieci, dokonując zbrodni katyńskiej. Działania obydwu okupantów – nawet jeśli nie były ze sobą skoordynowane – miały na celu wyniszczenie kadry przywódczej Rzeczypospolitej, tak, aby Państwo Polskie nigdy nie powstało z upadku. Jak zauważa Jan Józef Kasprzyk, p.o. Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, w przedmowie katalogu wystawy: W Katyniu, Charkowie, Miednoje i Twerze[!] zamierzano złożyć do grobu tradycyjną Polskę z jej światem wartości tak biegunowo odległych od barbarzyństwa komunizmu.
Wyjątkowa publikacja zawiera biogramy dwudziestu ofiar zbrodni katyńskiej – reprezentujących różne korpusy oficerskie Wojska Polskiego, służby mundurowe, zawody i profesje: straż. SG Józefa Bysikiewicza, mjr. rez. Józefa Cygana, kontradm. Ksawerego Czarnickiego, ks. ppłk. Szymona Fedorońko, ppor. rez. Józefa Grzanki, ppłk. w st. spocz. Andrzej Tadeusz Hałacńskiego, ks. mjr. Mikołaja Ilków, straż. SW Władysława Janiszewskiego, ppłk. Jerzego Wiktora Lewakowskiego, ppor. pil. rez. Janiny Lewandowskiej, mjr. Leopolda Łojka, gen. dyw. w st. spocz. Henryka Minkiewicza, rtm. w st. spocz. Zygmunta Młot-Przepałkowskiego, ks. ppłk. Ryszarda Paszko, ks. mjr. Jana Józefa Potockiego, ppor. rez. Władysława Sebyłę, st. post. PP Jana Sowę, mjr. Barucha Steinberga, st. post. PWŚl. Henryka Szwana, ks. mjr. Jana Leona Ziółkowskiego.
Jak zauważa prof. Wojciech Fałkowski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej: Przez dziesiątki lat „tylko guziki nieugięte były jedynym pomnikiem na ich grobie”. Teraz są już cmentarze, stoją pomniki, możemy oddawać honory ofiarom. Nadal jednak należy głośno wołać o tej hekatombie i mówić o bandytach, którzy to uczynili. Nadal trzeba wyjaśniać szczegóły wydarzeń z września 1939 r. i okupacji, która wtedy [17 września 1939 roku] się rozpoczęła. Nadal trwa obowiązek pamięci.
Sylwetki ofiar prezentowanych na wystawie czasowej w Muzeum Katyńskim, otwartej 15 września 2016 roku, a także w niniejszym katalogu ilustrowane są zbiorami Muzeum Katyńskiego.



