Prezentacja albumu „Dla Niepodległej – opowieść o historii i tradycji Służby Więziennej”
20 kwietnia 2023 roku w Muzeum Katyńskim odbyła się prezentacja albumu „Dla Niepodległej – opowieść o historii i tradycji Służby Więziennej”. Publikacja przybliża historię i etos przedwojennej Służby Więziennej oraz przypomina o funkcjonariuszach tej formacji, którzy padli ofiarą II wojny światowej. Wiceminister sprawiedliwości Michał Woś zaznaczył, że album jest także opowieścią o funkcjonariuszach więziennictwa zamordowanych przez Sowietów w Katyniu oraz o ich wkładzie w służbę niepodległej Polsce.
Dyrektor Generalny Służby Więziennej gen. Jacek Kitliński przypomniał, że spośród funkcjonariuszy więziennictwa, którzy zginęli podczas wojny, największą grupę – ponad 400 osób – stanowiły ofiary Zbrodni Katyńskiej. Jak podkreślił, publikacja ma utrwalać pamięć o bohaterach i wartościach, którym pozostali wierni.
Szczególnym punktem spotkania było przekazanie Muzeum Katyńskiemu siedemnastu oryginalnych fotografii z ekshumacji prowadzonych w Katyniu w 1943 roku, odnalezionych we Włoszech przez byłego funkcjonariusza Służby Więziennej Marka Kwilińskiego. Unikalne zdjęcia zostały zakupione wraz z egzemplarzem pierwszego wydania książki „Monte Cassino” Melchiora Wańkowicza, a następnie przekazane przez Bartoszyckie Stowarzyszenie Historyczno-Eksploracyjne „Rosenthal”. Są to oryginalne, dotychczas niepublikowane odbitki przedstawiające m.in. doły śmierci oraz przedmioty należące do zamordowanych polskich oficerów. Kierownik Muzeum Katyńskiego Sławomir Frątczak podkreślił, że przekazane fotografie stanowią niezwykle cenne świadectwo historii i wzbogacają kolekcję placówki, która od lat gromadzi i chroni pamiątki związane ze Zbrodnią Katyńską. Zwrócił uwagę, że tego typu eksponaty pozwalają skuteczniej opowiadać o tragicznych wydarzeniach z 1940 roku i przekazywać wiedzę kolejnym pokoleniom. Wśród przekazanych fotografii znalazły się również zdjęcia przedmiotów należących do zamordowanych oficerów. Część materiałów została udostępniona rodzinom ofiar. Szczególne znaczenie miała fotografia orderu Virtuti Militari należącego do ppłk. Andrzeja Hałacińskiego, odnalezionego podczas ekshumacji w Katyniu. Dla jego wnuczki, Kingi Hałacińskiej, możliwość zobaczenia wyraźnego zdjęcia odznaczenia była wyjątkowym i poruszającym doświadczeniem związanym z rodzinną historią.
Wydarzenie stało się okazją do przypomnienia losów funkcjonariuszy Służby Więziennej zamordowanych w Katyniu oraz do podkreślenia znaczenia ochrony materialnych świadectw historii dla zachowania pamięci o ofiarach zbrodni.
