Uroczystości 87. rocznicy agresji Związku Sowieckiego na Polskę
Uroczystości z okazji 1. rocznicy kanonizacji Męczenników Katyńskich
17 września 2026 roku, w 87. rocznicę agresji Związku Sowieckiego na Polskę, obchody rozpoczęły się w prawosławnej katedralnej cerkwi polowej, pod wezwaniem św. Jerzego Zwycięzcy w Warszawie Boską Liturgią z okazji 1. rocznicy kanonizacji Męczenników Katyńskich przez Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny oraz w intencji Ofiar Zbrodni Katyńskiej.
Muzeum Wojska Polskiego na tej szczególnej uroczystości reprezentowali Dyrektor prof. dr hab. Bogusław Pacek, kierownik Muzeum Katyńskiego Sebastian Karwat wraz z zastępcą – dr. Bartłomiejem Bydoniem.
Homilię wygłosił Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Jerzy, Prawosławny Arcybiskup Wrocławski i Szczeciński, Prawosławny Ordynariusz Wojskowy. Podkreślił w niej, że kanonizacja jest kościelnym uznaniem istniejącej już świętości, a przykład Męczenników Katyńskich stanowi dla wiernych świadectwo wierności Chrystusowi w obliczu śmierci. Wspominając świętych Męczenników Katyńskich – zarówno trzech znanych z imienia kapelanów jak i anonimowych wiernych -, zwrócono się do nich jako do orędowników modlących się za Ojczyznę, żołnierzy, funkcjonariuszy służb mundurowych oraz wszystkich, którzy służą drugiemu człowiekowi. Przyjdźcie uczyńmy święto, mężnych cierpiętników lasu katyńskiego, opiewajmy w hymnach wysiłki męczenników, niezachwianych w cierpliwości i silnych w próbach, i jednomyślnie zawołajmy: módlcie się święci męczennicy za nas grzesznych,czyniących waszą pamięć. (Stichera, ton 2)
Istotnym punktem uroczystości była Modlitwa Ekumeniczna.
Po uroczystości Dyrektor Muzeum Wojska Polskiego prof. dr hab. Bogusław Pacek w asyście Kierownika Muzeum Katyńskiego Sebastiana Karwata uroczyście przekazali ordynariuszowi urnę zawierająca ziemię z Katynia, Charkowa, Miednoje i Bykowni.
III Uroczysty Apel „Na Straży Pamięci”
Następnie obchody przeniosły się na Warszawską Cytadelę, gdzie w południe na Placu Apelowym przed Muzeum Katyńskim odbył się III Uroczysty Apel „Na Straży Pamięci”. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele rodzin katyńskich, kombatanci, młodzież klas mundurowych, harcerze oraz członkowie organizacji proobronnych. Szczególne znaczenie miała obecność młodego pokolenia, które przejmuje odpowiedzialność za zachowanie pamięci o ofiarach sowieckich zbrodni.
Gości powitał Dyrektor Muzeum Wojska Polskiego Bogusław Pacek, który podkreślił, jak ważne jest zachowanie pamięci o ofiarach sowieckiej agresji i Zbrodni Katyńskiej oraz przekazywanie jej kolejnym pokoleniom.
List wicepremiera, ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza, skierowany do uczestników uroczystości, odczytała Kinga Kołodziejczak, zastępca dyrektora Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa MON. Minister zwrócił uwagę na znaczenie zachowania pamięci o ofiarach sowieckich represji oraz potrzebę troski o prawdę historyczną.
Głos zabrała również dr Izabella Sariusz-Skąpska, prezes Federacji Rodzin Katyńskich. W swoim wystąpieniu odniosła się do pamięci o ofiarach Zbrodni Katyńskiej i przemijającym czasie. Docenianiu każdego dnia wolnego od wojen i życia w spokoju i pokoju.
List do uczestników uroczystości skierował również Lech Parell, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Podkreślił w nim znaczenie pamięci o ofiarach sowieckich represji oraz potrzebę zachowania prawdy o wydarzeniach, które przez lata były przemilczane i fałszowane.
W imieniu młodzieży głos zabrał uczeń IV klasy Liceum Ogólnokształcącego im. Bitwy Warszawskiej 1920 roku w Urlach, Mikołaj Orzechowski.
Do uczestników uroczystości zwrócił się także kpt. hm. Janusz Komorowski, Prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, podkreślając jak ważna jest pamięć w etosie służby, której drogę wybrali już w szkole, harcerstwie.
Podczas Apelu odegrano Hymn Rzeczypospolitej Polskiej, wygłoszono przemówienia okolicznościowe oraz odmówiono modlitwę ekumeniczną w intencji Ojczyzny. Modlili się: ks. płk Kryspin Rak, wikariusz generalny – zastępca biskupa polowego oraz abp. Jerzy Pańkowski, Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego i ks. ppłk. Tomasz Wola, cz.p.o. Naczelnego Kapelana – Ewangelickiego Biskupa Wojskowego. Następnie przy Epitafiach Katyńskich delegacje złożyły wieńce, oddając hołd zamordowanym. Uroczystości towarzyszyła wojskowa asysta honorowa.
Wystawa planszowa „Elita Narodu. Oficerowie rezerwy Wojska Polskiego w katyńskich dołach śmierci”
Po zakończeniu apelu uczestnicy przeszli do Muzeum Wojska Polskiego, gdzie otwarto wystawę „Elita Narodu. Oficerowie rezerwy Wojska Polskiego w katyńskich dołach śmierci”.
Spotkanie rozpoczął Dyrektor Muzeum Wojska Polskiego, prof. dr hab. Bogusława Pacek, który przywitał licznie zebranych gości, w tym przedstawicieli władz państwowych i samorządowych oraz korpusu dyplomatycznego, reprezentantów Wojska Polskiego i służb mundurowych, a także kombatantów i młodzież klas mundurowych wraz z pocztami sztandarowymi.
Następnie głos zabrał Dyrektor Centralnej Biblioteki Wojskowej, dr Jan Tarczyński, który w swoim wystąpieniu zacytował słowa gen. broni Władysława Andersa z 7 kwietnia 1962 roku, wypowiedziane w 22. rocznicę zbrodni katyńskiej: W obozach Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa władze sowieckie skupiły kilkanaście tysięcy oficerów, podoficerów, policjantów i urzędników, a wśród nich uczonych i profesorów, duchownych wszystkich wyznań, inżynierów i lekarzy, literatów i dziennikarzy, czyli przodujące warstwy narodu polskiego, przedstawicieli jego siły obronnej, porządku oraz idei państwowej. Skupiły tam ten element, który uważały za najwartościowszy. I skazując takowy na zagładę, Moskwa dopuściła się świadomie i celowo w stosunku do narodu polskiego zbrodni ludobójstwa. Wyniszczenie przodujących warstw narodu miało zabić ducha i świadomość narodową, miało torować drogę obcemu panowaniu.
W kolejnym wystąpieniu o ważności i potrzebie pielęgnowania pamięci polskich elit – ofiar sowieckiego ludobójstwa opowiedziała Prezes Zarządu Federacji Rodzin Katyńskich, Izabella Sariusz-Skąpska.
Po wystąpieniach odbyła się ceremonia otwarcia wystawy, po której gości udali się na zwiedzanie ekspozycji.
Ekspozycja przybliża sylwetki oficerów rezerwy Wojska Polskiego zamordowanych przez NKWD. Przypomina, że wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej znajdowali się przedstawiciele wielu środowisk przedwojennej Polski, między innymi lekarze, prawnicy, nauczyciele, naukowcy, urzędnicy, inżynierowie i przedstawiciele świata kultury. Ich śmierć była nie tylko tragedią tysięcy rodzin, ale również ogromną stratą dla polskiego państwa i społeczeństwa.
Wystawę, zlokalizowaną przed wejściem głównym do Pawilonu Południowego Muzeum Wojska Polskiego na warszawskiej Cytadeli można oglądać do 18 października 2026 roku.
Uroczystość zakończył koncert w wykonaniu Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego. Uczestnicy mieli także możliwość zwiedzenia ekspozycji stałej Muzeum Katyńskiego.
Przy Pomniku Poległym i Pomordowanym na Wschodzie w Warszawie upamiętniono 87. rocznicę agresji Związku Sowieckiego na Polskę. Przedstawiciele Kościołów i związków wyznaniowych odmówili modlitwy za ofiary sowieckiego terroru. Uroczystość odbyła się w obchodzonym 17 września Światowym Dniu Sybiraka. Muzeum Katyńskie reprezentował kierownik Sebastian Karwat.
